Osteoporose, botontkalking

Osteporose

Osteoporose is ontkalking van het bot. Het geeft verhoogd risico op fracturen. Lees verder over de oorzaken en de natuurlijke oplossingen.

Wat is osteoporose?

Osteoporose is een ziekte waarbij de botdichtheid afneemt en de botten makkelijker breken.
Het is ontkalking van het bot.
Zoals alle weefsels in ons lichaam is bot levend weefsel. Er wordt voortdurend bot afgebroken en nieuw bot gevormd. Door dit proces wordt per jaar 20 % van het bot vernieuwd. Na verloop van tijd hebt u hierdoor nieuw bot. Als botafbraak gaat overheersen boven botaanmaak ontstaat osteoporose.
Vooral het mineraal calcium fosfaat bepaalt de dichtheid van het bot. Dit mineraal wordt tijdens het proces van botontkalking aan het bot onttrokken.
Er zijn in Nederland 430.000 mensen met osteoporose (er zijn ‘slechts’ 100.000 bij huisartsen geregistreerd, dus veelal wordt diagnose niet gesteld!) en er zijn in Nederland 1.600.000 mensen met osteopenie, een lichtere vorm, zie verder onder ‘hoe stel je de diagnose’.

Symptomen

Het gemene van osteoporose is dat je het niet voelt. Het geeft op zichzelf geen klachten, geen pijn. Bij gevorderde osteoporose kunnen fracturen bv. wervelfracturen/ wervelinzakkingen ontstaan. Dan wordt iemand opeens een stuk kleiner. Dan kunnen rugklachten optreden. Normaal wordt een mens vanaf zijn dertigste levensjaar iedere 10 jaar een centimeter kleiner. Als er sprake is van een grotere krimping van de lichaamslengte kan dat komen door wervelinzakkingen t.g.v. osteoporose.

Hoe stel je de diagnose?

De botdichtheid kan worden gemeten met de zogenaamde DEXA scan (Dual Energy X-ray Absorptiometry) Als deze meer dan 2,5 SD (standaarddeviatie) afwijkt van de norm (de botdichtheid van een 20 jarige) spreekt men van osteoporose.
Een lichtere vorm van osteoporose noemt met osteopenie; de botmineraaldichtheid is verminderd, maar er is nog geen sprake van osteoporose. De botmineraaldichtheid ligt tussen 1 en 2,5 SD onder de gemiddelde waarde van jonge vrouwen.

Oorzaken

De oorzaak van osteoporose ligt voor een groot deel in onze ‘welvarende’ westerse levensstijl, zoals lichamelijke inactiviteit, gebrek aan zonlicht, hoge alcoholconsumptie en westerse voedingsgewoontes. Onder invloed hiervan hapert de botopbouw en ontstaat waarschijnlijk een verhoogde calciumuitscheiding.
Het blijkt dat kalksuppletie of kalkrijke voeding (maar niet alleen kalkrijke voeding (!), zie verder) tot de leeftijd van 20 jaar leidt tot een hogere botdichtheid, maar daarna niet meer. Dat is belangrijk omdat men het met de piekbotmassa die men rond zijn 30e bereikt (en grotendeels op het 20e levensjaar al bereikt is) het hele leven moet doen. Vanaf ongeveer 30 jaar gaat de botmassa geleidelijk afnemen. Men moet het voordeel van de kalkvoorziening niet overdrijven. Simpelweg veel melk drinken is niet de oplossing. In landen waar de zuivelconsumptie hoog is, zoals Nederland, komt osteoporose juist zeer frequent voor.

Opmerkelijk is dat er een omgekeerd evenredig verband bestaat tussen welvaart en osteoporose. Hoe welvarender het land, hoe meer osteoporose. Het is minstens voor een deel dus een welvaartsziekte. Zie onderstaande tabel.
Prevalentie van matige en ernstige werveldeformatie onder 50-79 jarigen in een aantal Europese regio’s; gestandaardiseerd naar de oude Europese bevolking

Scandinavië 242 258
Rotterdam 231 219
Middellandse Zee-gebied 216 226
West-Europa 206 192
Oost-Europa 180 184

In het algemeen wordt aanvaard dat de kans op osteoporose wordt vergroot door:

  • ondergewicht
  • erfelijke aanleg
  • lichamelijke inactiviteit
  • (vroege) overgang bij vrouwen
  • voedingstekorten, bv ook door darmziekten zoals coeliakie
  • laag gehalte aan groente en fruit in de voeding
  • gebrek aan zonlicht, waardoor gebrek aan vitamine D
  • roken
  • hoge alcoholconsumptie
  • hoog zoutgebruik
  • geneesmiddelengebruik, met name corticosteroïden

Aan de algemeen erkende oorzaken ( zie boven ) kun je de volgende toevoegen.

  • gebruik van suikers en snelle koolhydraten
  • tekorten aan essentiële vetzuren (5)
  • hoge eiwitconsumptie, met als gevolg verzuring van het lichaam

Voedingstekorten

zijn een belangrijke oorzaak. Vooral een tekort aan vitamine D is van belang.

Vitamine D is van groot belang voor inbouw van calcium in de botten en voor calciumopname in de darm.
Een tekort aan vitamine D komt massaal voor. De redenen zijn:

  • van oktober tot april is de zon te zwak om te zorgen voor vitamine D aanmaak in de huid.
  • de zonne-uren in ons land zijn beperkt.
  • velen van ons zitten de hele dag binnen.

Een tekort aan kalk, lijkt van weinig belang. Hoogst interessant is ook dat onder de Okinawa’s, het gezondste volk ter wereld, osteoporose nauwelijks voorkomt, terwijl men daar op grote schaal heel oud wordt. Okinawa’s gebruiken zeer matig zuivel. Het blijkt dat osteoporose vooral optreedt in welvarende landen, vaak met hoge zuivelconsumptie! Een tekort aan calcium is absoluut niet iets wat verantwoordelijk gesteld kan worden voor de huidige epidemie van botontkalking. Het slikken van extra kalk of het gebruik van veel zuivel, zal dan ook maar een beperkte bijdrage leveren aan de preventie van osteoporose.

Calcium

Hoeveel calcium hebben we per dag nodig?
De menselijke behoefte aan calcium is ongeveer 1200 mg per dag, maar is sterk variabel.
Door cafeïne, alcohol, zout, eiwitrijke voeding en verzuring van de lichaamsweefsels (zie verder) neemt de calciumuitscheiding toe. Als de voeding minder calcium bevat gaat het lichaam zuiniger met de calcium om en wordt de calcium beter opgenomen in de darm. Vitamine D en dus zonlicht is hierbij essentieel.
Calcium opname is dus variabel. Normaal wordt slechts ongeveer 10 % van de calcium uit onze voeding opgenomen uit de darm. Door de aanwezigheid van fytaten (in graanproducten), oxaalzuur (rabarber, zuring, raap, spinazie, postelein, rode biet, cacao) gaat de calcium opname achteruit omdat deze stoffen met calcium onoplosbare complexen vormen die niet via de darmen opgenomen kunnen worden.

Groente en fruit

Groente en fruit blijken volgens onderzoek de kans op osteoporose te verkleinen. Dit lijkt zelfs belangrijker dan het gebruik van zuivel!  Zie hieonder onder  ‘zuivel’.

Zuivel

1. Een onderzoek analyseert retrospectief (achteraf) het mogelijke verband tussen voeding en botdichtheid : De eetgewoonten van de proefpersonen werden verdeeld in zes verschillende voedingspatronen. Groep 1, veel vlees, zuivel en brood, groep 2 veel vlees en zoete bakkerswaren, groep 3 veel zoete bakkerswaren, groep 4 veel alcohol, groep 5 veel snoep, groep 6 veel fruit, groenten en graanproducten. Mannen die veel groenten, fruit en graanproducten aten, hadden een significant hogere botdichtheid dan de mannen in de groepen twee tot en met vijf. Bij vrouwen vond men in mindere mate hetzelfde. Opvallend is dus dat de zuivel-brood groep het slechter deed dan de fruit-groente-graan groep. De reclame die zuivel propageert voor sterke botten is hiermee sterk gerelativeerd.
2. Een tweede onderzoek: Dr. Frances Tylavsky van de University of Tennessee in Memphis onderzocht 56 meisjes tussen de acht en dertien jaar. Gedurende één tot twee jaar moesten de meisjes en hun ouders bijhouden wat ze aten. Met behulp van röntgenfoto’s werd het oppervlak en de mineralendichtheid van alle botten gemeten en in het bijzonder die van het spaakbeen, in de onderarm. Tevens werden er urine en bloedmonsters genomen. In het bloed werd het parathyroïdhormoon (van de bijschildklier) en de 25-OH-vitamine D-spiegel gemeten. In de urine werd de hoeveelheid calcium, natrium en creatinine gemeten.
Na correctie voor leeftijd, body mass index (BMI) en lichamelijke activiteit bleken de kinderen die meer dan drie porties groente en fruit per dag aten, 6% meer botoppervlak te hebben. In het spaakbeen was dit zelfs 8,3% meer. Ze bleken tevens minder calcium uit te scheiden via de urine en minder parathyroïdhormoon in het bloed te hebben dan de kinderen die minder dan drie porties groente en fruit namen.
Groentes zouden fytonutriënten bevatten die de botdichtheid bevorderen zo blijkt uit onderzoek. Uienextract bijvoorbeeld vertoont afremming van de osteoclastenresorptie en van botverlies bij oudere ratten. Uien hebben een hoog gehalte aan de bioflavonoïde rutine. Inderdaad bleek een hoge dosis rutine osteopenie bij ratten te kunnen voorkomen. Zo bevat thee het polyfenol EGCG wat ook de botafbraak in celculturen remt.

Ondergewicht

Bij een te laag gewicht neemt de kans op osteoporose toe.  De redenen zijn vermoedelijk divers. Heel voor de hand ligt dat door het lage gewicht er minder mechanische druk wordt uitgeoefend op de botten die zodoende minder worden aangezet tot botaanmaak.

Lichamelijke inactiviteit

De botten moeten tot opbouw geprikkeld worden doordat ze belast worden.
Ofwel: ‘Use it or loose it’. Dat geldt voor alle organen en weefsels in ons lichaam.

Roken en alcoholgebruik

zijn geassocieerd met een verhoogde kans op osteoporose.

Hoog zoutgebruik

verhoogt de calciumuitscheiding en versterkt dus de botontkalking.

Geneesmiddelengebruik,

Met name corticosteroïden ontkalken het bot.

Verzuring van het lichaam

Verzuring is een miskende oorzaak van botontkalking
Door verzuring van het lichaam onttrekt het lichaam calciumzouten aan het bot. Een zure urine blijkt te leiden tot hoger parathormoon. Het resultaat is dat calcium onder invloed van parathormoon (bijschildklierhormoon) vrijgemaakt wordt uit de botten en de botten dus ontkalken. Dus zodra er verzuring optreedt van het lichaam volgt een compensatie door het oplossen van calciumfosfaat uit bot.. Dat een acidose (verzuring) leidt tot verhoging PTH blijkt uit dierexperimenteel onderzoek. Bij verzuring neemt de calciumuitscheiding in de urine toe. Dit calcium is afkomstig van…. je botten!
Italiaans onderzoek toonde aan dat de zuurgraad bij mensen van invloed is op de botmassa. Men gaf 161 vrouwen kaliumcitraat of kaliumchloride. Vrouwen uit de kaliumcitraatgroep behielden een significant hogere botmineraaldichtheid ter hoogte van de lumbale wervelkolom (L2 tot L4) dan de vrouwen uit de kaliumchloridegroep. Daarnaast scheidden ze minder calcium uit in de urine. Kaliumcitraat compenseert de zuugraad.

Suiker en snelle (geraffineerde) koolhydraten

Suiker en snelle koolhydraten leiden tot hormonale veranderingen. Deze leiden tot een katabole (=afbraak) toestand van het lichaam. Bovendien zet het uw lichaam in de suikerverbrandings-modus, i.p.v. vetverbrandings-modus. Dit leidt tot overgewicht en omzetting van eiwitten in suikers (gluconeogenese) of vetzuren (ketogenese) t.b.v. de verbranding. Ook eiwitstructuren van het bot worden hieraan opgeofferd. Algeheel komt het lichaam in een toestand van verbranding van nuttig lichaamsweefsel, waaronder het bot. Dit is hoger ingeval van overgewicht en suikerziekte (diabetes mellitus type 2). Bij een insulineresistentie ( minder gevoelig worden voor insuline, meestal als gevolg van overgewicht)) is de gluconeogenese (eiwitafbraak) dus hoger. Het lichaam heeft geen keus. Bij insulineresistentie ontstaat geforceerd geblokkeerde vetverbranding en omzetting van eiwit in suiker of vetzuren. Dit gebeurt in iedere lichaamscel, dus ook in het bot. Daardoor ontstaat botverlies. In plaats van suiker en vet gaat het lichaam over op verbranding van suiker en eiwit. Dit is in feite een proces waartoe het lichaam pas over ( hoort te gaan ) gaat bij ondervoeding, langdurig vasten. Onder invloed echter van een insulineresistentie ontstaat een vergelijkbare toestand. Men gaat zijn lichaam verbranden.

Frisdrank

De botdichtheid van tienermeisjes die veel koolzuurhoudende frisdrank drinken, is lager dan dat van hun leeftijdsgenoten die hiervan minder nemen. Bij jongens is dit verschil niet aangetoond. Dit is de belangrijkste conclusie van een studie in 2003 in Noord-Ierland.

Dr. Grace Wyshak deed onderzoek van Harvard School of Public Health. deed in 2000 onderzoek naar de invloed van koolzuurhoudende frisdranken op de stevigheid van botten. Wyshak toonde aan dat tieners die regelmatig een koolzuurhoudende drank dronken ruim driemaal meer kans en dat coladrinkers een 5 x hoger kans hebben op een botbreuk.

Tekorten aan (essentiële) vetzuren

Uit dierexperimenteel onderzoek blijkt dat visolie remmend kan werken op botontkalking. Mogelijk spelen ontstekingsfactoren een rol in de botontkalking. Deze ontstekingsfactoren worden geremd door de visolie.

Hoge eiwitconsumptie

Eiwitten (vooral de zwavelhoudende en fosforhoudende dierlijke eiwitten, maar ook de vegetarische eiwitten) verzuren het lichaam. De fosfor, zwavel en nitraat uit de aminozuren van de eiwitten vormen in het lichaam zwavelzuur, fosforzuur en salpeterzuur, sterke zuren dus. Te veel eiwitten in de voeding kunnen dus door verzuring (zie boven) tot osteoporose leiden

Overige voedingsfactoren

Vitamine K2 speelt een belangrijke rol bij de botvorming. Het werkt als zgn. co-factor bij de aanmaak zgn. osteocalcine. Het zou vooral betrokken zijn bij aanmaak van een gezonde botmatrix, dus een gezonde botstructuur. Uit onderzoek blijkt dat vitamine K suppletie de kans op fracturen verkleint, maar niet duidelijk de botdichtheid doet toenemen.
Vitamine K zit in groene groenten.
Magnesium speelt indirect een rol. Het wordt nauwelijks ingebouwd in bot, maar zorgt toch voor een hogere botdichtheid, zo blijkt uit onderzoek 13)
Kiezelzuur is ook van belang voor gezond bot, maar weer vooral bij de vorming van de matrix, dus de botstructuur.
Er zijn aanwijzingen dat ipriflavon, glucosamine HCL en chondroitinesulfaat botvorming bevorderen

Conclusie:

  • Osteoporose is een serieuze aandoening die goede preventie en goede behandeling vereist
  • Onderbelichte oorzaken zijn: verzuring, hoge suiker en koolhydraatgebruik, hoge eiwitconsumptie, tekort aan vitamine D, vitamine K, magnesium, kiezelzuur
  • Er zijn t.a.v. de oorzaken individuele verschillen vooral voor wat betreft 1. de oorzaak verzuring en 2.de oorzaak overbelaste suikerstofwisseling. Goede preventie begint daarom met een deskundig natuurgeneeskundig consult.

Hoe voorkom je osteporose?

Aanbeveling:
Bezit je een 2 of meer van de volgende risicofactoren:
laag gewicht, vroege overgang, eenzijdige voeding met veel vlees en zuivel en weinig groente en fruit, weinig lichaamsbeweging, veel roken en of alcohol drinken, botontkalking in de familie, diabetes mellitus type 2, een darmziekte, hoog zoutgebruik, gebruik van veel zoetigheid/ suiker/frisdrank, weinig buiten komen in de zon, langdurig gebruik van prednison of andere corticosteroïden: let dan op, u loopt verhoogd risico.
Wat moet je dan doen?
zorg voor veel beweging, beperk de suikers en eet vooral ruim fruit en groente ( ook donker groene groente wegens de vitamine K) en één portie zuivel per dag, bv. een schaaltje yoghurt. Ga naar buiten en profiteer van de zon. Drink matig. Stop met roken. Beperk zout.
Beoordeel wat uw zuurgraad is, lees daartoe het artikel “Chronische verzuring schaadt de gezondheid” op deze website.

In ieder geval: bewegen, zon, groente en fruit !

Wat kun je doen als je eenmaal osteoporose hebt?

Alle maatregelen als hierboven genoemd. Maar dan met extra nadruk op alles en met name bewegen. Bewegen is erg, erg, erg belangrijk..
Ter motivatie tot bewegen een citaat, het betreft een Amerikaanse vrouw die op haar 47 ste borstkanker kreeg’ met uitzaaiingen in hart en long. UIt het verhaal blijkt bovendien dat zij een matige botdichtheid heeft. Zij liet zich niet uit het veld slaan en begon met een veganistisch dieet en met training voor de triatlon;

“in die tijd, toen bijna nog niemand van triatlons had gehoord was er niet veel bekend over hoe je zo fors op verschrikkelijke uitputtingsslag moest een dus ben ik maar gewoon gaan zwemmen tot ik mijn armen niet meer omhoog kon krijgen, gaan fietsen tot ik de pedalen niet meer rond kon krijgen, gaan hardlopen tot ik geen stap meer kon zetten en net zo veel gewichten gaan heffen als kon zonder geblesseerd te raken. Om echte wedstrijd omstandigheden te stimuleren deed ik aan alle wedstrijden die ik kon vinden mee. Als het twee op een dag waren, des te beter, want dat zou me dwingen door te lopen wanneer ik moe was…
Ik merkte dat ik steeds sterker werd en spieren ontwikkelde waarvan ik het bestaan niet eens had vermoed. Ik ging ook ter controle naar het ziekenhuis: twee plekjes in mijn botten- ooit reden tot wanhoop omdat ze op kanker wezen- waren aan het verdwijnen en de tumor in mijn long werd niet groter…
Vandaag de dag valt er geen spoortje van kanker in mijn lichaam te bekennen. Ik eet nu al meer dan 20 jaar veganistisch en vetarm, en ik ben nog nooit zo gezond en fit geweest…
Mijn botdichtheid is toen ik in de 50 en 60 was toegenomen en dat schijnt onmogelijk te zijn, aangezien de meeste mensen te horen krijgen dat hun botdichtheid een gevolg van het natuurlijke verouderingsproces zal afnemen.
Uit: 100 en gezond. John Robbins, pagina 164-165

Deze vrouw was ernstig ziek. Zij genas door haar positieve instelling, het uitgekiende veganistische dieet en de zeer intensieve sportbeoefening. En: na haar 50ste nam haar botdichtheid nog toe! En daaruit blijkt dat met de juiste maatregelen, dat zijn voeding en beweging, alles nog mogelijk is!

Supplementadvies?

Wil je weten welke supplementen osteoporose natuurlijk genezen?
Vul dan hieronder je naam en emailadres in, dan ontvang je dit supplementadvies in je mail box.

Onderwerpen: , , , , , , , , , , , ,

«
»