Infofyt

Preventie van ontsteking remt veroudering

Zover de kennis van de geschiedenis reikt, welke cultuur men ook bestudeert, de mens blijkt altijd op zoek te zijn geweest naar de sleutel die leidt tot de eeuwige jeugd. Ook de moderne wetenschap zoekt verder naar manieren om de jeugdige vitaliteit langer te behouden en naar methoden tot langer leven voor de mens.

Wat is veroudering ?

Bij veroudering ontstaan hart en vaatziekten, osteoporose, artritis, artrose, diabetes mellitus type 2, bepaalde kankersoorten, paradontitis, Alzheimer en algehele achteruitgang, bv van spierweefsel. In feite zijn 90% van de degeneratieve (=aftakelings) ziekten ouderdomgerelateerd
Sarcopenie is de afname van de massa nuttig lichaamsweefsel, zoals massa van organen, botten en spierweefsel. Daarvoor komt in de plaats: vetweefsel…Orgaan en spierweefsel wordt dus vervangen door vet-weefsel.
Onder veroudering verstaan we in het algemeen het ontstaan van genoemde ‘ouderdomskwalen’ naast het ontstaan van deze  sarcopenie.

Primaire en secundaire veroudering

Primaire veroudering is veroudering die onafhankelijk van ziekte en schadelijke omgevingsinvloeden plaatsvindt. Het is de onvermijdelijke teruggang van vitale functies die alleen afhankelijk is van de leeftijd. Primaire veroudering bepaalt de maximaal haalbare leeftijd. Deze is bij mensen ongeveer 120 jaar. De officieel oudste mens die ooit heeft geleefd is de Française Jeanne Louise Calment. Zij werd 122 jaar.
Secundaire veroudering is de afname van functies die onder invloed van ziekte en slechte omstandigheden ontstaat. Deze bepaalt de gemiddelde levensduur in een populatie.
Primaire veroudering bepaalt dus hoe oud je maximaal wordt en secundaire veroudering bepaalthoe je oud wordt.

Wat is de oorzaak van veroudering?

Er zijn meerdere theorieën over de oorzaak van veroudering. Veel genoemd zijn:

• de vrije radicalen theorie,
• erfelijkheid,
• telomeren theorie,
• inflammatie,
• methylering en demethylering van DNA
• endocriene theorie ( geslachtshormonen dalen en de DHEA daalt )
• glycatie, ofwel veranderingen in de extracellulaire matrix,
• mutaties in mitochondriaal DNA,
• mutaties in kern DNA,
• vervuiling van in de lichaamscellen, en
• vervuiling buiten de lichaamscellen

Een aantal van deze oorzaken zullen na publicatie van dit artikel (18-4-2008) verder besproken worden. In dit artikel komt aan de orde: ontsteking als oorzaak van veroudering.

Ontsteking als oorzaak van veroudering

Inflammatie ofwel ontsteking is onderschatte oorzaak van de veroudering en specifiek van de diverse elementen van veroudering. Feit is dat met veroudering toename van ontstekingsactiviteit plaats vindt. De bloed en weefselspiegels van de zogenaamde pro- inflammatoire cytokinen stijgen.

Onderzoek van effecten van caloriestrictie

Calorierestrictie (=minder calorieen laten eten dan de norm)  leidt bij proefdieren tot een langer en gezonder leven. Het is de enige bewezen methode die leidt tot een langer leven bij dieren.
Ook bij mensen is prospectief onderzoek gedaan naar de effecten van calorierestrictie op veroudering. Vijfentwintig mensen gebruikten gedurende een periode van 3 tot 15 jaar voeding bestaand uit 1671 kcal per dag. De voeding was hoogwaardig en bevatte van alle nutriënten minimaal 100% van de ADH. Het resultaat: lagere bloeddruk, minder fibrose aan de hartspier, een lager gehalte aan ontstekingsmarkers zoals CRP, TNF-α en TGF-β. De hartventrikels waren duidelijk elastischer en hadden een betere diastolische werking.
Het blijkt hieruit de calorierestrictie de secundaire veroudering vertraagt, dus dat het een gunstige invloed heeft op hoe je oud wordt. Een belangrijk signaal in dit onderzoek is dat de ontstekingsmarkers ook verlagen. Dit duidt op een mogelijke vertraging van de primaire veroudering, dus de verhoging van de maximale levensduur. En het bevestigt de rol van ontstekingsactiviteit bij de veroudering.

Wat zien we bij veroudering?

• Sarcopenie
• Diabetes mellitus
• Alzheimer
• Vaatziekten (arterioclerose, beroerte, hartinfarct, multi infarct dementie)
• Kanker
• Artritis, Artrose
• Osteoporose
• Paradontitis, paradontose
• Depressie en slapeloosheid

Hieronder volgen de feiten omtrent deze aandoeningen en hun relatie met ontsteking

Sarcopenie

Ontstekingsactivieit, in de vorm van bv. IL-6, TNF-alpha and IL-1beta remmen de testosteronproductie door de invloed op de zogenaamde hypofyse gonaden-as. En daar komt bij dat een lager testosteron de ontstekingsactiviteit weer verder verhoogt. Dus ontsteking verlaagt testosteron en een laag testosteron verhoogt ontsteking. Een vicieuze cirkel dus.
Met andere woorden inflammatieprocessen verlagen de testosteron-productie. Een verlaagd testosteron geeft sarcopenie, dus  veroudering. Inflammatie veroorzaakt dus sarcopenie en veroudering.
Als ontstekingen de testosteronproductie verlagen, zouden andere hormoonklieren dan gespaard blijven? Zouden ontstekingen niet de pest  zijn voor alle hormoonklieren?
Het geldt in ieder geval óók voor de alvleesklier voor het ontstaan van diabetes mellitus type 2, zie verder.

Vrije radicalen en ontsteking

Een andere veel genoemde oorzaak van veroudering is de zogenaamde radicaalschade, schade veroorzaakt door vrije radicalen aan met name DNA. Vrije radicalen zijn instabiele stofwisselingsproducten met een ‘ongepaard’ elektron. Bij ontstekingen komt een verhoogde hoeveelheid vrije radicalen vrij.  Ontsteking is ook op deze manier bekeken een oorzaak van veroudering en staat hiërarchisch boven de vrije radicalen vorming.

Diabetes mellitus

Men volgde 27.628(!) vrouwen van middelbare leeftijd in een prospectieve studie, waarvan na 4 jaar 188 vrouwen diabetes mellitus ontwikkelden. Uitgangsspiegels van IL-6 (P<.001) en CRP (P<.001) bleken significant hoger bij vrouwen die diabetes ontwikkelden dan bij de rest! Dit bleef zelfs zo na correctie voor body mass index, familie belasting met diabetes, roken, lichaamsbeweging, alcoholgebruik, HST(hormonengebruik tegen opvliegers). Zelfs als men groepen nam met een laag uitgangsniveau voor hemoglobin A1c ( minder dan 6.0% ) en na aanpassing voor de nuchtere insuline bleef het effect bestaan. Vooral dit laatste is interessant omdat het aanvangsniveau van de ontstekingsmarkers dus geen gevolg was van een latente diabetes. Een aankomende diabetes laat zich namelijk herkennen aan hogere insulinespiegels….In 4 jaar tijd kan ontsteking dus de pancreas (alvleesklier) zodanig beschadigen dat er diabetes mellitus ontstaat!
Letterlijk zegt men in een wetenschappelijke publicatie: “ Elevated CRP levels are a strong independent predictor of type 2 diabetes and may mediate associations of TNF-alphaR2 and IL-6 with type 2 diabetes.”
Dit betekent praktisch:  ontsteking (in de alvleesklier) veroorzaakt diabetes mellitus     type 2, de zgn. ouderdomsdiabetes. De suiker-huishouding raakt ontregeld. Secundair hieraan ontstaat pas de zogenaamde insuline resistentie. Door hoog insuline worden de lichaamscellen doof voor insuline en is er steeds meer insuline nodig om de bloedsuikers goed te houden. Maar primair zit de oorzaak in de falende alvleesklier o.i.v. ontstekingsprocessen.

Alzheimer

Vele publicaties wijzen in de richting van ontsteking als oorzaak van Alzheimer.
Er zijn meerdere onderzoeken die aantonen dat ontstekingsremmende medicijnen (NSAID’s) het optreden van Alzheimer kunnen vertragen of voorkomen. De meest veelbelovende effecten ziet men t.g.v. cox remmers.
Dierexperimenten wijzen ook op een beschermend effect van de NSAID’s dus van ontstekingsremming, tegen Alzheimer. Een dierexperiment met ibuprofen toonde bescherming aan van ibuprofen tegen de ontwikkeling van Alzheimer.  Bij een vergelijkbaar onderzoek kon men dit resultaat herhalen.
De ontwikkeling van Alzheimer bij mensen is volgens de wetenschap vergelijkbaar, er zijn hierover diverse publicaties en men zoekt naar een anti ontsteking therapie!
Met andere woorden Alzheimer is op zijn minst deels een gevolg van ontstekingsprocessen in de hersenen, want er is verhoogde ontstekings-activiteit in de hersenen bij Alzheimer èn het verloop van Alzheimer kan verbeteren door ontstekingsremming.
Uit een samenvatting van een publicatie:  “Some of the therapies included in this review, which have already demonstrated beneficial effects in the treatment of Alzheimer’s disease, or have the potential to do so, are nonsteroidal anti-inflammatory drugs, statins, RAGE antagonists and antioxidants”.

Vaatziekten:

Ook het ontstaan van atherosclerotische plaques wordt dus meer en meer gezien als een chronische ontsteking van de vaatwand. Studies hebben laten zien dat er een piek in IL-17 ( interleukine 17, en dat is een van de ontstekingsstoffen die je lichaam maakt) optreedt, vlak vóórdat de plaques zichtbaar worden. Ook wordt de receptor voor IL-17 geactiveerd op macrofagen die tot zogenaamde ‘foamcellen’ getransformeerd zijn door opname van geoxideerde lipiden. Macrofagen zijn een soort witte bloedcellen, die dus betrokken zijn bij de afweer.  Het fenomeen dat er in de 1e fase van atherosclerose witte bloedcellen verzamelen aan en in de vaatwand is op zich al veelzeggend.  Interessant is dat CRP ( C Reactief Proteine een ‘acute fase’ eiwit en dus een  eiwit dat verhoogd is bij ontstekingen)  niet alleen een marker voor atherosclerose is maar wellicht ook een oorzaak is van atherosclerose. Zo worden in atherosclerotische plaques meer bindingsplaatsen (phosphocholine) voor CRP gevonden dan in gezonde vaten. In kweekmedia stimuleert CRP de aanmaak van foamcellen. En er is bij dierstudies een verband tussen de mate van atherosclerose en de hoogte van CRP in het plasma.  Personen met de hoogste CRP-waarden hebben een ongeveer anderhalf- tot driemaal hoger risico op het ontstaan van coronaire hartziekten of sterfte aan hart en vaatziekten in vergelijking met personen met de laagste CRP-waarden De hoogte van CRP bepaalt via activering van het complementsysteem dan ook de grootte van het hartinfarct.
Er is al met al een ontstekingsreactie gaande in de vaatwand als deze gaat dichtslibben. CRP en interleukine-17 zijn  waarschijnlijk (naast andere cytokinen),  een oorzakelijke factor is dit proces. Dat CRP een oorzakelijk rol speelt en niet alleen een marker is blijkt ook uit ander onderzoek. Het CRP blijkt nl bij atherosclerose vooral niet afkomstig uit de plaques maar is afkomstig uit circulerend CRP!  De algemene ontstekingstoestand van het lichaam beïnvloedt  dus het athero-sclerotisch proces.
CRP verhoogt de bloedstolling, stolselvorming en daarmee het risico op vasculaire incidenten zoals hartinfarcten en herseninfarcten.
Uit onderzoek blijkt verder dat CRP een belangrijkere marker/voorspeller is voor hartinfarcten en herseninfarcten dan cholesterol. De combinatie CRP en de ratio totaal cholesterol / HDL blijkt de sterkste voorspeller.

Kanker

Er is momenteel in de wetenschap een grote belangstelling voor de relatie ontsteking en kanker. Het is goed mogelijk dat in de ontwikkeling van kanker met name in de eerste stadia ontsteking een rol speelt. Dat geeft aan dat hiermee met name gedacht kan worden aan preventie.
Aspirine ofwel acetylsalicylzuur blijkt darmkanker te kunnen voorkomen. Vele epidemiologische studies hebben inderdaad  aangetoond dat regelmatig gebruik van aspirine tot een halvering van de incidentie en mortaliteit van darmkanker kan leiden. Ook bij andere vormen van kanker wordt de relatie met ontsteking onderzocht. .

Artritis, Artrose

Behoeft geen betoog, atritis ìs ontsteking van een of meer gewrichten.

Osteoporose:

Het wordt eentonig, maar ook hier lijkt een oorzakelijke rol weggelegd voor ontsteking. Men vindt verhoogde hoeveelheden van de ontstekings-cytokinen TNFalpha, IL-6 bij osteoporose.
TNF-alpha stimuleert botafbraak door osteoclasten maar bevordert ook botformatie.  IL-6 versnelt de botafbraak. TNF-alpha and IL-6 wordt in grotere hoeveelheden aangetroffen bij postmenopausale vrouwen met osteoporose. IL-6 komt verhoogd voor bij kinderen met idiopathische osteoporose.
Vrouwen na de menopause hebben een verhoogd gehalte aan ontstekings-bevorderende cytokinen.
Al met al lijkt dus ook bij osteoporose en rol weggelegd voor ontsteking.

Paradontitis / paradontose

Interessant is al dat het bestaan van paradontitis de kans op een beroerte verhoogt.  Men concludeert in een wetenschappelijke publicatie: “Our study indicates that periodontal disease, a treatable condition, is an independent risk factor for cerebral ischemia in men and younger subjects.” Door paradontis verhoogt de kans op beroerte. Dit blijkt geen geïsoleerde mening. Zij zeggen : “Periodontitis is an independent risk factor for cerebral ischemia and acute exacerbation of inflammatory processes in the periodontium might be a trigger for the event of cerebral ischemia”.
Zie ook hier dat ontsteking in het lichaam, het risico op vaat-aandoeningen verhoogt.
Onderhoud van uw gebit en zorg voor gezond tandvlees en kaakbot is in de preventie en anti ageing dus van belang!!

Ontsteking en slapeloosheid

Er zijn nogal wat mensen die beweren een stuk beter te slapen op aspirine of paracetamol.
Aspirine heeft een ontstekingsremmende werking. Paracetamol heeft ook een ontstekingsremmend effect, zo heeft men recent wetenschappelijk vastgesteld.
Biochemisch gezien kan dit best kloppen. Uit onderzoek blijkt dat een slechtere slaap vaak gepaard gaat aan verhoogde ontstekingscytokinen. Dezelfde mensen lopen dan ook verhoogd risico op hart en vaatziekten. Deze cytokinen verstoren mogelijk ook de slaap Het verlagen van deze cytokinen met bv. aspirine  kan dan de slaap verbeteren.
Het is ook bekend dat bij de slaapfysiologie de zogenaamde prostaglandinen een belangrijke rol spelen. De hersenen maken de prostaglandines zelf aan! Deze prostagladinen spelen een essentiéle rol bij ontstekingsprocessen.
Bij gezonde mensen blijkt aspirine en ibuprofen de inslaaptijd te verkorten.  Bij een groot onderzoek met 1000 patiënten ( RCT) bleek paracetamol de kwaliteit van slaap postoperatief  te verbeteren ook bij mensen die geen pijn hadden.
Hoewel de gegevens al met al wat mager zijn voor een definitieve conclusie lijkt het biochemisch goed verklaarbaar dat aspirine en paracetamol de slaap verbeteren en dat ontstekingsactiviteit in de hersenen de slaap verstoort.

Ontsteking en depressie

Uit onderzoek blijkt dat depressieve patiënten beter opknappen als de behandeling bestaat uit zowel reboxetine en celecoxib dan als de behandeling bestaat uit  reboxetine plus placebo. Het celecoxib geeft dus verbetering. Celecoxib is een anti ontstekingsmedicament…… Er lijkt dus een verband tussen ontsteking en depressie te bestaan.
Men zegt: “Indeed, both physical and psychological stressors can provoke transient increases in proinflammatory cytokines”.
Welk mechanisme hierachter zit is niet geheel bekend. Wel is bekend dat de ontstekingscytokinen interacteren met neurotransmitters en met endocriene factoren. Het zijn juist ook deze factoren die in verband staan met depressie.

Relatie stress, ontsteking en overlevingskansen bij ouderen”

Hiernaar is herhaald onderzoek gedaan. De conclusies zijn eensluidend
Stress veroorzaakt ontsteking en ontsteking verhoogt de sterfte bij ouderen.

Ontstekingsremmers, aspirine

Een van de mogelijkheden om de ontstekingsprocessen te beperken is behandeling met ontstekingsremmers. Al in 1997 rapporteerde het  gerenommeerde tijdschrift New England Journal of Medicine over de gunstige effecten van het gebruik van het bekende aspirine. Het betrof hier de Physicians’ Health Study. Er werd een zeer sterke relatie gevonden tussen de uitgangswaarden van de ontstekingsmarker CRP en het risico op een CVA, trombose of myocardinfarct. Bovendien bleek het gebruik van aspirine  te beschermen tegen deze problemen
Een alternatief voor aspirine kan men zoeken in plantaardige supplementen, die eveneens anti inflammatoire werking hebben. Een nadeel van aspirine zijn de mogelijke bijwerkingen (maag !).

Samenvatting:

Er is een zeer snel groeiende hoeveelheid wetenschappelijk bewijs voor de rol die ontsteking speelt bij alle ziektes die bij veroudering optreden. Ontsteking speelt  daarnaast een rol bij primaire veroudering. Het bepaalt dus niet alleen hoe je oud wordt, maar ook hoe oud je word.
Ontstekingspreventie speelt een rol bij anti ageing, en preventie van sarcopenie, diabetes mellitus, M. Alzheimer, vaatziekten (arterioclerose, beroerte, hartinfarct, multi infarct dementie), kanker, artritis, artrose, osteoporose, paradontitis, paradontose, depressie en slapeloosheid.

Lees ook het artikel over ontsteking op deze website en wat je kunt doen aan behandeling en preventie

Vul het onderstaande formulier in voor supplementadvies.

Onderwerpen: Alzheimer, anti ageing, calorierestrictie, CRP, Diabetes, hart en vaatziekten, ontsteking, vaatziekten, veroudering