Jong blijven door lange telomeren

Veroudering door verkorting van telomeren

Telomeren

Een telomeer is een stukje DNA aan het uiteinde van een chromosoom. Bij iedere celdeling wordt de telomeer een stukje korter. Een telomeer kun je vergelijken met het stukje plastic aan het uiteinde van een schoenveter. Deze slijt bij gebruik. De telomeer beschermt het DNA, zoals het stukje plastic de schoenveter beschermt. Als de telomeer te kort wordt gaat het DNA van de chromosoom schade oplopen zoals de veter gaat rafelen als het plasticje slijt. De cel kan zich niet meer kan delen, wordt oud en gaat dood. Menselijke cellen bereiken dit stadium na zo'n vijftig, zestig delingen. Als de telomeerlengte behouden zou blijven, kan de cel zich blijven delen en eeuwig leven…

Alleen geslachtscellen en kankercellen  (en stamcellen) hebben telomeren die niet korter worden. Dat komt doordat enzym telomerase in deze cellen beter werkt. Voor geslachtscellen is dat maar goed ook, anders zou  het nageslacht met steeds kortere telomeren worden geboren. We zouden spoedig uitsterven.
De telomeren spelen een belangrijke rol in het onderzoek naar veroudering en ziektes die optreden bij het ouder worden. Dat  telomeren korter worden  is reden voor veroudering en ziekte, zo denken nogal wat wetenschappers. Korte telomeren zijn duidelijk verbonden met kanker, vaatziekten, osteoporose, afweerzwakte.

We worden ziek door korte telomeren

Dat dit werkelijk zo is blijkt uit onderzoek: korte telomeren verdrie-voudigen de kans op een hartdood en verzevenvoudigen de kans op dood door infectieziekte. In onderzoek wordt gemeld dat kortere telomeren in de witte bloedcellen het gevolg zijn van celdelingen en ontstekings-processen. Bij hart-en vaatziekten is altijd een ontstekingsproces gaande.  

Oorzaak of gevolg?

De vraag of telomeerverkorting nu oorzaak of gevolg van ouderdom is werd in de jaren negentig van de vorige eeuw beantwoord door een experiment waarin werd aangetoond dat het mogelijk was de veroudering om te keren door de telomeren te verlengen. Onderzoekers voegden telomerase toe aan gewone lichaamscellen en maakten ze daarmee onsterfelijk.  De cellen gedroegen zich als onsterfelijke cellen.

Wat kunnen we doen om de telomeren op lengte te houden

Wat kunnen we doen om onze telomeren op lengrte te houden zodat  we lang gezond te blijven en mogelijk langer leven?

Lichaamsbeweging

Lichaamsbeweging in de vrije tijd houdt telomeren op lengte volgens een recent (2008) onderzoek, ook nadat gecorrigeerd was voor leeftijd, geslacht, gewicht, roken, sociaal economische status en fysieke activiteit op het werk.
Let wel op:

• Zuid Afrikanen vergeleken een groep duursporters met het zogenaamde Exercise-Associated Chronic Fatigue Syndrome syndroom met sporters zonder de aandoening. Het  bleek dat de telomeren  beduidend korter waren.
• Powerlifters hebben jongere ( langere telomeren) in spiercellen dan mensen die niet aan krachtsport doen.

Dus:

• sporten houdt de telomeren langer, maar extreme duursport (bv marathons) maakt de telomeren korter.
• krachttraining houdt de telomeren in spieren lang en houdt spieren dus jong.

Niet roken

Roken verkort de telomeren

Beperk ontsteking en oxidatie

De lengte van telomeren wordt bepaald wordt door de staat van oxidatie en inflammatie (=ontsteking).

Supplementen die ontsteking en oxidatie remmen

Polyfenolen en xanthonen zijn zeer goede anti oxidanten en ontstekingsremmers, en worden respectievelijk geleverd door thee en mangosteen, alsmede dus thee-extract en mangosteenextract. Door deze anti oxidatieve effecten en door anti ontstekingsefffecten, worden telomeren geconserveerd.

Een gezond gewicht handhaven

Overgewicht verkort de telomeren.

Zorg voldoende zonlicht

Vrouwen met hogere concentraties vitamine D in het bloed tonen minder aan leeftijd gerelateerde veranderingen van het DNA en hebben langere telomeren in de witte bloedcellen.
De onderzoekers brengen dit in verband met ontstekingsactiviteit.
Personen met een hogere concentratie vitamine D in het bloed verouderen daardoor mogelijk minder snel dan personen met een lagere vitamine D-status. Dit onderzoek kan ook  de beschermende invloed van vitamine D op hartziekten en kanker verklaren.

Zorg voor ontspanning

• Cortisol, een stresshormoon, vertraagt de werking van telomerase in T lymfocyten en verkort dus de telomeren.
• Stress is geassocieerd met kortere telomeren bij gezonde proefpersonen

Dus

Houd je telomeren lang door lichaamsbeweging, niet roken, gezond gewicht, voldoende vitamine D (zonlicht), en ontspanning. Houdt daar-naast je oxidatie en ontstekingsreacties onder controle. Lees daartoe evt de artikelen over ontsteking op deze website. Neem aanvullende supplementen (vraag het advies aan, onderaan dit artikel) om oxidatie en ontsteking laag te houden en eet veel fruit en veel groente.